Namibië

– Walking the Talk for Dementia

Het begon in april 2023 waar ik was uitgenodigd voor een internationaal event in Spanje: ‘Walking the Talk for Dementia’

Samen met 70 deelnemers uit 30 landen liepen we naar Santiago de Compostela. Er was een aangepaste route waar niet alleen wetenschappers, onderzoekers en artsen meeliepen, maar ook mensen met dementie. En op de eerste dag ontmoette ik Berrie Holtzhausen.

Een ontmoeting waarvan ik toen niet wist dat het mijn toekomst zo enorm zou beïnvloeden. Berrie is geboren in Namibië en had in 2010 een verzorgingshuis opgezet in Swakopmund. Wat het zo bijzonder maakte was dat Berrie zelf, 3 jaar eerder, ook de diagnose Alzheimer had gekregen. Maar vol passie en energie was daar nog niets van te merken.

– Witchcraft

Berrie vertelde over de omstandigheden in Namibië en waar mensen met dementie te lijden hebben onder het geloof in hekserij ‘Witchcraft’. Een ongelofelijk verhaal waar wij in de westerse wereld niets meer over horen, maar in grote delen van de wereld geloven de mensen daarin. En iedereen die ‘niet normaal’ is kan als heks beschuldigd worden. Met alle gevolgen van dien.

Berrie is op zoek gegaan naar de ‘heksen’ / de mensen met dementie en bevrijdde hen door kennis te delen over dementie. Er is een documentaire gemaakt met de titel: African Witchfinder. Een documentaire van 30 minuten die je hier kan bekijken.

Vol ongeloof heb ik deze adembenemende documentaire bekeken en ik wist toen dat ik hier meer over wilde weten.

– Namibië, april 2025

Het duurde tot april 2025 voordat ik Berrie kon bezoeken in Namibië. Hester overleed in 2022 en de jaren daarna had ik nodig om mijn leven weer op de rit te krijgen. Begin 2025 ontmoette ik Claudine en samen met haar vertrokken we begin april 2025 naar Namibië.

Berrie nam ons mee op reis naar de stammen in het noorden waar wij verschillende mensen met dementie mochten ontmoeten. Vrouwen die werden beschuldigd als heks en die moesten vechten voor hun leven. Dit is zo onwerkelijk voor ons maar daar is het voor hen de enige manier om afwijkend gedrag te verklaren.

Er is daar een enorm gebrek aan kennis en Berrie gaat als het ware op een missie door heel Namibië om de mensen door middel van kennis te bevrijden.

– Onder de boom vergaderen

In de buurt van Rundu waren wij uitgenodigd door een stamhoofd. Om samen met hem te vergaderen onder zijn boom. Een lokale gewoonte en wij bespraken daar het opzetten van een ‘buurt gemeenschap’. Waarin de mensen gezamenlijk een stuk grond zouden gaan verbouwen met graan en groenten.

Wat heeft dat met dementie te maken, zou je kunnen denken. En in eerste instantie heeft dat er ook niets mee te maken. Maar het is vaak het begin van een community waarin je ook andere kennis kan delen. Waar je met elkaar voor elkaar zorgt. Een basiswaarde in het leven die zij nog niet zijn verloren.

Wat mij ook opviel was de gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen. Vrouwen die het initiatief namen en daarmee ook de beslissingen.

– Lokale politie en kliniek

Onderweg in de auto ontving Berrie een telefoontje van de lokale politie. Zij vroegen letterlijk of Berrie uitleg wilde geven over de wetten van de regering i.c.m. witchcraft en dementie. Het beschuldigen van iemand als heks is namelijk officieel verboden en wij mochten erbij zijn toen Berrie de brigadier hierover informeerde en wat dementie eigenlijk is.

Ook bezochten wij een lokale kliniek. 2 HBO afgestudeerde verpleegkundigen die in een stenen gebouwtje en een naastgelegen container hun werk moesten doen in de regio. Het is bijna niet voor te stellen dat zij het kennisniveau van Nederlandse HBO verpleegkundigen hebben en dan onder deze omstandigheden hun werk moeten doen.

– Alzheimer centrum ADN

En als laatste bezochten wij het ADN centrum dat door Berrie is opgezet en hij nu samen met zijn dochter, Sufrani, dagelijks leidt. Een verpleeghuis waar wij in Nederland nog een voorbeeld aan kunnen nemen. Echt heel bijzonder en volledig gefocust op de persoon en wat nog allemaal wèl kan. Het ADN centrum is gevestigd in Swakopmund en verzorgt mensen uit heel Namibië. Op LinkedIn schreef ik hierover.

Samen met Claudine mochten wij meewerken in de zorg voor de bewoners. De deuren zaten niet op slot en ze hadden nog gewoon drempels, schuifdeuren, trappetjes etc.. Niets ‘aangepast’ maar gewoon alles gelaten zoals wij het ook gewend zijn. En wat hebben wij met hun gelachen, als zij langzaam praatte konden we elkaar in het Afrikaans en het Nederlands ook verstaan.

Ndjinna (Gina)

Het was Ndjinna die Berrie in 2010 op een van zijn reizen zag zitten. Vastgeketend aan een paal en zwaar ondervoed. Toen hij vroeg waarom zij daar zat, kreeg hij te horen dat ze een heks was en het beste uit haar buurt kon blijven. Maar Berrie ging naast haar zitten en probeerde het gesprek aan te gaan. Aan de symptomen herkende Berrie dat zij aan een vorm van dementie leed en ging het gesprek aan met haar familie.

Haar kinderen en broer hadden altijd met liefde voor haar gezorgd toen ze ouder werd. Dat zit verankerd in hun cultuur. Maar toen ze vreemd gedrag ging vertonen en er in de buurt een kind plotseling overleed, had zij dat gedaan. Als heks nam ze zo de levensenergie van jonge mensen over…

Uiteindelijk kon Berrie ze overtuigen om haar te bevrijden en even later werd zij de éérste bewoonster van ADN. Het is allemaal begonnen met Ndjinna.

En Ndjinna woont er nog steeds. Naar omstandigheden gaat het goed met haar en wij konden haar ontmoeten. Ze zat grotendeels in haar stoel en liep bijna niet meer. Maar toen zij ons zag werd ze levendig en begon ze te brabbelen. Onverstaanbaar qua woorden maar niet qua emoties. Ze was vrolijk en blij en later begrepen we dat ze deze emoties had verbonden aan de witte mensen. Het was tenslotte een witte man die haar bevrijd had.

Toen ik in de keuken begonnen was het met bakken van oliebollen (vetkoeken zoals zij het noemen) stond Ndjinna als eerste in de keuken naast mij. De geur van de oliebollen in de olie herkende ze van vroeger. En niet alleen zij maar iedereen en even later stonden bijna alle bewoners in de keuken en genoten zij van de eerste oliebollen. Hoe simpel kan een beetje geluk zijn.

Ndjinna liep overal met Claudine mee. Arm in arm van binnen naar buiten. Naar de naastgelegen gebouwen, het labyrint en de zithoek in de tuin. En toen wij naar huis moesten gaan, wilde Ndjinna met ons mee. Mee de auto in en ze liet mijn arm niet meer los. We moesten haar achterlaten maar in de wetenschap dat we terug zouden komen.

En dan niet voor een dag of een week. Nee voor een definitieve periode waarin wij gaan verhuizen naar dit prachtige land met deze mooie mensen. Waar wij onze kennis en ervaring vanuit Nederland gaan inzetten en waar wij proberen iets bij te dragen aan de ouderenzorg in Namibië.

Heb je vragen of wil je contact?

Gebruik hiervoor het contactformulier of stuur een email naar: contact@tonintveen.nl. Ik heb meestal mijn laptop bij me en probeer binnen 2 werkdagen te reageren.

contact@tonintveen.nl
Contact opnemen